Jak liczona jest emerytura z ZUS?

System zdefiniowanej składki

Co miesiąc 19,52% Twojego wynagrodzenia brutto trafia na indywidualne konto (i subkonto) w ZUS. To nie jest realna gotówka odłożona na później – to zapis księgowy, który co roku jest waloryzowany wskaźnikiem zależnym m.in. od wzrostu gospodarczego i wpływów ze składek. W długim terminie waloryzacja zwykle przewyższa inflację, ale zmienia się z roku na rok.

To fundamentalna różnica względem starego systemu (obowiązującego dla osób urodzonych przed 1949 r.), gdzie emerytura była liczona jako procent najlepszych lat wynagrodzenia. W obecnym systemie liczy się cała suma składek wpłaconych przez całe życie zawodowe, a nie tylko ostatnie czy najlepsze lata.

Jak z kapitału powstaje emerytura?

W dniu przejścia na emeryturę ZUS dzieli zgromadzony kapitał przez dalsze trwanie życia – średnią liczbę miesięcy, jaką według danych GUS ma jeszcze przed sobą osoba w Twoim wieku. Im dłużej statystycznie będziesz pobierać świadczenie, tym niższa musi być pojedyncza rata miesięczna, żeby kapitał starczył.

Tabelę dalszego trwania życia GUS publikuje co roku (zwykle do końca marca), a ZUS stosuje ją do emerytur przyznawanych w danym roku. To sprawia, że ta sama kwota kapitału da inną emeryturę w zależności od roku przejścia na świadczenie.

Co realnie podnosi wysokość emerytury?

• Dłuższa praca – każdy dodatkowy rok to więcej wpłaconych składek i krótszy dzielnik (niższe dalsze trwanie życia), więc efekt jest podwójny.
• Wyższe wynagrodzenie – wyższa podstawa oznacza wyższą składkę miesięczną przez cały okres pracy.
• Praca „na czysto”, bez przerw – okresy bez składek (np. praca na czarno, długie przerwy zawodowe) nie budują kapitału.
• Dodatkowe oszczędzanie – IKZE, IKE czy PPK nie zwiększają emerytury z ZUS, ale budują niezależny kapitał na starość, który może uzupełnić różnicę. Zobacz, ile możesz zyskać na uldze podatkowej w naszym kalkulatorze IKZE.

Przykład: emerytura na liczbach

Weźmy osobę w wieku 35 lat, zarabiającą 7000 zł brutto miesięcznie, przy założeniu 3% rocznego wzrostu wynagrodzeń i 5% rocznej waloryzacji kapitału:

• Emerytura w wieku 65 lat: kapitał na koncie ok. 1 553 300 zł, wynagrodzenie w ostatnim roku pracy ok. 16 990 zł, emerytura miesięczna ok. 7 061 zł – czyli stopa zastąpienia (emerytura względem ostatniej pensji) tylko 41,6%.
• Ta sama osoba pracująca do 70. roku życia (przy tym samym założeniu dalszego trwania życia, wyłącznie dla porównania efektu dłuższej pracy): kapitał rośnie do ok. 2 215 300 zł, emerytura do ok. 10 070 zł – wzrost o ponad 3000 zł miesięcznie. W praktyce rzeczywiste dalsze trwanie życia w wieku 70 lat jest krótsze niż w wieku 65, więc realny wzrost emerytury byłby jeszcze wyższy.

Własne dane – wiek, wynagrodzenie, planowany wiek emerytalny – możesz sprawdzić w naszym kalkulatorze emerytalnym.

Dlaczego stopa zastąpienia jest tak niska?

W powyższym przykładzie emerytura to zaledwie 41,6% ostatniej pensji – i to nie jest nietypowy wynik. System zdefiniowanej składki naturalnie daje niższą stopę zastąpienia niż stary system, szczególnie dla osób z wyższymi zarobkami (bo ich pensja rośnie szybciej niż zgromadzony kapitał na emeryturę). To główny argument za dodatkowym oszczędzaniem już w trakcie kariery zawodowej, a nie dopiero na kilka lat przed emeryturą.